IMG_5497

Vandaag lopen wij een dagje mee bij de Groenteboerin van Hoeve Biesland. Een dagje stage om de principes van Biologisch Dynamische landbouw in de praktijk te ervaren.

Biologisch Dynamisch gaat nog een stapje verder dan biologisch. Biologisch Dynamisch werkt net als biologisch zonder kunstmest en bestrijdingsmiddelen, maar kijkt daarnaast ook heel sterk naar de samenhang tussen bodem, plant, dier en mens. De vruchtbaarheid van de bodem vormt een belangrijke basis. In Biologisch Dynamisch ga je daarom leven toevoegen aan de grond door bijvoorbeeld een ruime vruchtwisseling (zes tot acht jaar) toe te passen. Pas na jaren zet je weer dezelfde gewassen op het zelfde stukje grond. Ook wordt er veel gewerkt met groenbemesters. Daarnaast wordt er bijvoorbeeld met preparaten gewerkt om de grond vruchtbaar te houden. In biologisch dynamisch wordt ook zo veel mogelijk met een gesloten kringloop gewerkt. Als dat niet binnen het eigen bedrijf kan, dan wordt er zoveel mogelijk samenwerking met de boeren in de buurt gezocht. Zo worden de uitwerpselen van de dieren weer gebruikt als mest voor de planten of wordt er mest uitgewisseld door boeren in de buurt. In de biologisch dynamische veeteelt mogen koeien hun horens behouden vanuit de gedachte dat dit bij de koe hoort en invloed heeft op hoe de koe zich voelt. Binnen de filosofie van de Biologisch Dynamische landbouw is de boer een onderdeel van het geheel, geen leider. De mens beweegt mee met de natuur en helpt de natuur en schept de voorwaarden die nodig zijn.

De afgelopen maanden hebben wij hier veel over geleerd in de lessen Natuurvoeding en we zijn dan ook heel benieuwd hoe dat in de praktijk gaat.
Vandaag kunnen wij dus al onze vragen over biologisch dynamisch stellen aan de deskundigen op hoeve Biesland, en kunnen we zelf onze biologische dynamische handen uit de mouwen steken.

Op hoeve Biesland werken ze biologisch dynamisch en ze zijn befaamd om hun aan huis te tappen rauwe melk. Ieder jaar organiseren ze de Bieslanddagen om de lokale bevolking kennis te laten maken met het biologisch boerenbedrijf. Sinds enkele jaren verbouwt Linda Duindam (de dochter des huizes) haar biologische groente.

Regelmatig heb ik verse groente van haar in mijn weekendkistje met groente en fruit. Ik vind het daarom extra leuk dat wij een dagje bij haar stage kunnen lopen.

Op 1 april zijn we al om 8 uur ‘s ochtends present. Het is de mooiste zonnige dag sinds tijden. En in de prachtige omgeving met het dauw nog op de velden, geniet ik van deze groene omgeving. We beginnen met koffie en kruidenthee, vers uit de kruidenspiraal. Er zijn nog twee andere vrijwilligers. Wat een vriendelijke mensen. Ik voel me in een andere werkelijkheid. Zouden we niet overal zo met elkaar om kunnen gaan? Dan zou het leven er heel wat mooier uitzien.

Dit is de eerste dag dat er geplant gaat worden. In de ochtend bietjes en ‘s middags venkel. Wij werken hard mee. Geknield op een kussen werken we gestaag door om de plantjes de grond in te krijgen. Echt handwerk dus. En zonder vrijwilligers zou dit beslist een heel dure verbouwingsmethode zijn.

De grond is ongelooflijk, vol wormen! Ik zie er thuis ook wel eens een, maar zo veel als hier. Dat is zeker een van de successen van een vruchtbare grond.

Tussendoor kunnen we onze vragen over het bedrijf stellen en vertelt Linda over de Biologisch Dynamische toepassingen

IMG_5494
“Zaaien en planten bij volle maan, dat werkt echt. Dat ervaren we al een aantal jaren. ” En de zaaikalender met de volle maandagen hangt dan ook gereed. Maar natuurlijk kan er niet alleen bij volle maan geplant worden. Want ook vandaag moeten er plantjes de grond is.

IMG_5495

Ook werkt Linda met preparaten. Zo zit er bijvoorbeeld een stierenschedel in de grond, en vier hertenblazen met duizendbladbloemen. Op de foto hierboven zie je de markering voor zo’n preparaat.

De koeien staan een eind verderop. Op het terrein vlakbij het huis. Ze hebben veel ruimte en mogen hun horens gewoon houden. Afgelopen jaar hebben slechts 2 van de 300 koeien antibiotica gehad.

Het lijkt wel een kleine leefgemeenschap met al die hulpboeren. Ook is er een bus met weilandwinkel.

Natuurlijk doe ik daar wat verse inkopen en we tappen een fles rauwe melk. Waar kan dat nog?

Een inspirerende prachtige dag. Zo’n dagje meewerken dwingt respect af voor eerlijke natuurlijke producten die uitgroeien van klein plantje tot grote venkel of bos bieten.

IMG_5496IMG_5655

Zojuist ontdekt: spinazie wassen heeft een meditatief effect!

De mooie groene blaadjes die een voor een tussen mijn vingers door gleden, het zand dat door het putje spoelde, mijn handen in het koude water en af en toe het genoegen (?) van een kleine naaktslak maakte dat ik een moment van rust ervoer. Zomaar midden op de dag. Het kon niet anders, het moest gebeuren. Ik had dit immers op het weekmenu gezet een paar dagen geleden.

Ik probeerde me er eerst nog tegen te verzetten, wilde opschieten, snel klaar zijn. Maar langzaam maar zeker kon ik me overgeven. Realiseerde ik me dat het vroeger altijd zo ging. Was gewassen spinazie uit een zak een curiositeit. Was het heel normaal dat je tijd stak in het schoonmaken van voedsel. Het lukte me om mijn verstand op nul te zetten en mijn blik op oneindig.

Het duurde een halfuur.

Ik geef het toe, een zak spinazie uit de supermarkt is sneller. Maar wist je dat gewassen spinazie gemiddeld drie dagen onderweg is van het land naar de consument? De spinazie uit mijn moestuin lag een paar uur later al in de pan.

Ik maakte mijn overheerlijke rijst-met-spinazie, waarbij ik de rijst heb vervangen door quinoa. Dus nog gezonder en nóg lekkerder.

En iedereen aan tafel at zijn bord leeg!

Is het geen plaatje? Hoe zou je het vinden als je deze biologische producten online kon bestellen, die dan op een vooraf gecommuniceerd tijdstip bij je aan de voordeur worden afgeleverd? Gemakkelijk nietwaar?
Het zal geen verrassing zijn dat dit gewoon kan. Op internet zijn inmiddels verschillende initiatieven te vinden, maar ik zweer bij Hofwebwinkel (voorheen HaiBoerHai). Niet te duur en veel regionale producten. Aardappels van Jos en Ellen, schorseneren van Jan, Chinese kool van boer Huib en witlof van Henk. Het is bijna alsof ik de boeren en boerinnen persoonlijk ken! Afgelopen vrijdag stonden ze weer bij me op de stoep.

Dus nu maar juicen! Ik maakte meteen een smoothie met banaan, appel, sinaasappel, citroen en gember.

Doe 2 appels (liefst golden delicious), 1 sinaasappel (zonder schil), een kwart citroen en klein stukje gember (2 centimeter) in de sapcentrifuge. Giet daarna alles in de blender en voeg een banaan toe. Even lekker mixen en smullen maar!

Halverwege het boek rende ik naar de winkel. Pure kokosolie had ik nodig. Ik zou er mee kunnen koken en het op mijn lijf kunnen smeren!  Eindelijk een “crème” die je ook kunt eten dus.
De kokosolie ruikt heerlijk, en het voelt zacht en gezond, geen bergen gif meer op mijn lijf.

Hoewel ik nog niet zo ver ga als Julia Kang in haar boek 100% gifvrij, heeft ze wel mijn ogen geopend.
Douchecrème gebruik ik nog steeds, maar nu wel met het besef dat ik ook zo gif binnenkrijg.
Mijn deo had ik al omgewisseld voor een aluminium- en parabenen vrije, maar Julia is nog veel strikter.
Ze heeft haar hele leven gifvrij gemaakt, en blijft zo gezond en slank. Er komt zelfs geen boenwas meer in haar huis. En wassen doe je volgens Julia beter met een ecobol. Ze is erg alert op BPA, dat krijg je o.a. binnen via eten en drinken verpakt in plastic.

Haar tips voor biologisch eten zijn heel praktisch. Voor mensen met een klein budget heeft ze heel handige tips over welke producten je in ieder geval biologisch moet nemen, en welke etenswaren je eventueel niet biologisch kunt eten, omdat daar wat minder gifstoffen inzitten.
Nam ik tot voor kort ook nog wel eens niet-biologisch bouillonpoeder, dat doet ik na het lezen van dit boek niet meer. Ik heb nu een voorraad biologische, gistvrije bouillon in huis. En tomatenpuree en tomatenketchup eet ik voortaan ook biologisch en zo min mogelijk uit blik. Met zulke tips, kun je dus makkelijk gezonder leven en met minder gif.
Bovendien sla je vanzelf aan het koken tijdens het lezen van dit boek, eigen chocola, bananenbrood, rode kool.

Ik vind het een heel verfrissend boek, dat je wakker schudt, je blik verruimt en dat voor iedereen iets te bieden heeft.

Neem ook zeker een kijkje op haar website www.juliakang.nl

Ik blijf het ongelooflijk vinden, het traject dat eten aflegt van de moestuin naar je bord. En vooral wanneer je dat traject sámen met het eten aflegt, in plaats van het in een potje in de winkel te kopen (wat ik overigens ook vaak doe, hoor!). Soms lijkt het net een truc van Barbapapa: van ruwe groene peulen naar een smakelijke salade.

Laatst heb ik bonen geplukt op de moestuin van mijn vader. Hoe ze heten, dat ben ik helaas vergeten. Even mijn pa bellen morgen….

Toen ik ze openmaakte, kwam er echt PRACHTIG gekleurde bonen uit!

Kijk die erwten daar gezellig liggen met z’n vieren in een bedje…

Uiteindelijk had ik een hele pan vol.

Na ze ongeveer 10 minuten gekookt te hebben, was de kleur heel anders. Een beetje grauwig. Minder appetijtelijk om te zien eigenlijk, maar ze smaakten prima. Een beetje als tuinbonen. Ik verheug me nu al op de lunch morgen!

  • erwten zonder naam
  • bosuitje
  • olijven
  • feta
  • ovengedroogde tomaatjes
  • verse basilicum
  • walnoten, sesamzaadjes en chiazaad
  • olijfolie, balsamicoazijn
  • peper en zout

Gisteren begreep ik het ineens weer even. Waarom mensen liever gesneden groenten kopen in de supermarkt in plaats van ze zelf te verbouwen, schoon te maken en te snijden. Dat is gewoon veel en veel sneller! En gemakkelijker!

Op de moestuin van mijn pa had ik zelf een tas vol appelen geplukt en een paar stronken andijvie afgesneden. Het was prachtig weer en ik was één met de natuur op mijn laarzen in het najaarszonnetje. Hoelang was het in ‘s hemelsnaam gelden dat ik zelf appels had geplukt? Als ik dat überhaupt al eens had gedaan… So far so good.

Eenmaal thuis ben ik vol goede moed aan de slag gegaan om andijviestamppot en appelmoes te maken. Maar daar verkeek ik me op. Eerst moest de andijvie ontdaan worden van zand, naaktslakken en andere ellenden. Dus spoelen, spoelen en spoelen. Ongeveer een halfuurtje werk.

Vervolgens moesten de appels worden geschild en in partjes gesneden. Zo’n drie kwartier werk. In totaal dus een uur en een kwartier schoonmaken! Best lang. In die tijd had ik ook naar de Extreme Home Makeover-marathon kunnen kijken! 😉

Aan tafel viel het kwartje. Heerlijk, verrukkelijk appelmoes! En ik wist ook nog eens precies wat erin zat, en hoeveel. Vooral met het oog op suiker heel handig. Op een pot appelmoes uit de supermarkt staat immers altijd wel vermeld dat er suiker in zit, maar nooit precies hoeveel. En ik wist het nu exact. Niets! Ik had het namelijk gezoet met agavesiroop, dat door een lagere glycemische index (15) een gezonder alternatief voor suiker (100) is. Door producten met een hoge glycemische index stijgt je bloedsuikerspiegel. Daardoor maakt je lichaam meer insuline aan en sla je vetreserves op. (Lees voor meer info over de glycemische index ‘Eet jezelf mooi, slank en gelukkig van Amber Albarda.)

  • appels
  • agavesiroop
  • water
  • kaneel

Breng de appels in een bodempje water aan de kook. Laat lekker pruttelen totdat alle appels moes geworden zijn. Voeg agavesiroop of suiker naar smaak toe. Wees voorzichtig met proeven, want het kan echt superheet worden. Op het bord een snufje kaneel toevoegen.

Ook de smaak van mijn andijvie was uiteraard veel beter dan die van prefab-producten. Voordat de andijvie gesneden en gewassen in het koelvak ligt, is er aanzienlijk wat tijd verstreken. Dat gaat uiteraard ten koste van de vitaminen en mineralen. Mijn andijvie stond die middag nog in de grond en lag ‘s avonds al op mijn bord. Sneller kon niet.

Dus oké, ik heb ‘m weer. Happy eten kost meer tijd dan kant-en-klaar eten, maar je krijgt er zoveel voor terug! 😉

Ps. Als iemand me even bijpraat over wat er precies is gebeurd bij Extreme Home Makeover, ben ik helemaal gelukkig!

Ik probeer steeds minder prefabfood te eten en steeds meer zelf te maken. Het kost wat tijd, maar smaakt zoveel beter en is veel gezonder! Zo las ik laatst iets over analoge kaas, een – uiteraard – goedkope imitatiekaas die nergens naar smaakt. En wat te denken van al die geur-, kleur- en smaakmiddelen? En van al dat zout…

Dus sloeg ik zelf een het pizza bakken! Helemaal niet moeilijk. Ik ging meteen all the way en maakte ik de bodem met speltmeel in plaats van met normaal tarwemeel. Tarwemeel doet de bloedsuikerspiegel onmiddellijk na consumptie stijgen, waardoor je al heel snel weer honger krijgt. Spelt daarentegen zorgt voor een constante bloedsuikerspiegel, omdat het geleidelijk aan energie aan je lichaam afgeeft. Je raakt dus beter verzadigd en behoudt dat gevoel ook een poosje. Daarnaast bevat spelt meer vitaminen, mineralen en eiwitten. Bovendien smaakt spelt iets zoeter dan tarwe, ideaal voor kinderen!

  • 250 gram speltbloem
  • zakje gist
  • 1 deciliter lauw water
  • beetje zout
  • beetje suiker
  • scheutje olijfolie

Alles goed mengen en dan 20 minuten op een warme plaats laten rijzen. Vervolgens weer goed kneden en uitrollen met een deegroller.

Ook de tomatensaus maakte ik zelf: Knoflook, ui, blik gepelde tomaten, peper, zout, bouillonblokje en basilicum tien minuten lekker laten pruttelen. Dan op de pizzabodem gieten en de pizza naar smaak beleggen met groente, vis en/of vlees. Ik gebruik altijd mozzarella en geraspte kaas en besprenkel de pizza met een beetje olijfolie. Dan ongeveer twintig minuten in de oven op 180 graden. Let op, de baktijd is afhankelijk van je oven. Goed blijven kijken of ie niet aanbrand!

Zie hier mijn resultaat: links boven een stuk met vis en schapenkaas (voor de gezondsheidsfreak), rechts boven en links onder een stuk met biologische salami en ham (voor de carnivoren in huis), rechts onder een stuk met ananas (voor de zoetekauw) én in het midden een stuk zonder iets (voor de pietluttige eter).

Helaas geen foto van het gebakken eindresultaat. Hij was te snel op! 😉

 

Op een zondag met perfect fietsweer was het eindelijk zo ver. Happy Eten zette koers naar Villa Augustus in Dordrecht. Vanwege alle goede verhalen stond deze culinaire bestemming al lang op onze lijst. Maar door gebrek aan tijd en de toch-net-niet-naast-de-deur-locatie bleef het tot vorige week bij een voornemen. Ons volgende bezoek gaat minder lang duren!

Na een prachtige fietstocht met een stukje waterbus, fietsten wij het terrein van Villa Augstus op. Een groot terras, grenzend aan een gigantisch grote moestuin in volle bloei lachte ons toe.

Nieuwsgierig zette ik voet in het ruime restaurant. “Wat een mooie moderne open ruimte.” Voor de zekerheid hadden we een tafeltje gereserveerd, en dat was niet verkeerd, want het was er druk en bedrijvig; stelletjes, hele families, gezinnen met kinderen. Iedereen leek een beetje in en uit te lopen.

Ongetwijfeld de verdienste van die grote (moes) tuin, waar je heerlijk kunt rondwandelen, en de winkel naast het restaurant met allemaal leuke hebbedingen, foodboeken, heerlijke verse baksels, en verse producten uit de moestuin.

En in die dynamische setting bleek je ook nog eens heerlijk te kunnen eten, zoveel mogelijk biologisch en uit eigen tuin natuurlijk. Vanwege ons fietsprogramma kozen we voor een lichte lunch; een risotto met rauwe gemarineerde artisjok en Pesto, een salade van eend met vijgen, arganolie en bloemblaadjes en een zuurdesembrood met geroosterde kip. Zo hielden we nog een plek over voor een lekker toetje; onze keuzes: chocoladetaart, pruimentaart, semifreddo met bosvruchten. Je begrijpt wel dat we die niet wilden missen.

Vanuit een bankje in de tuin aanschouwden we nog even het tafereel. Een medewerkster van Villa Augustus haalt een krop sla uit, en plukt verse bloemen. De courgettes staan er prachtig bij. Je zult maar zo’n  moestuin hebben!

Wat een heerlijke plek om te verblijven, rond te wandelen en te eten. Een aanrader voor iedereen die gek is op lekker en vers eten! Ik ga zeker snel een keer terug voor een ontbijtje, een high tea of ’n gerecht uit de houtoven.

En daar was-ie weer: mijn vader met verse spullen uit zijn moestuin. Rode bessen deze keer. En ik maakte er jam van.

Wassen en steeltjes afrissen. Aan de kook brengen met geleisuiker en in potjes gieten. Deksel erop, even op hun kop zetten en daarna bewaren in de koelkast. Een kind kan de was doen. Makkie!

Let trouwens goed op dat je geleisuiker gebruikt met natuurlijke verdikkingsmiddelen, gemaakt van appels, sinaasappelschillen of suikerbieten. Gelatine kan immers ook gewonnen worden uit dierlijk slachtafval. Dat klinkt niet echt smakelijk in je jam, of wel?

Van een vriendin hoorde ik dat je ook agar agar (vegetarisch) kunt gebruiken als verdikkingsmiddel, op basis van zeewier. Te verkrijgen in de toko.

De jam is overigens ook heerlijk als snack…

Nee, erg aantrekkelijk klinkt het niet: sojabrokken.

Toch lag er een grote zak in mijn kast. Al maanden. Maar vandaag maakte ik er lasagna mee.

Ik geef toe dat het best wat werk is (en dan heb ik de lasagnavellen niet eens zelf gemaakt), maar het is wel voldoende voor vier personen voor twee dagen, dus dat compenseert weer een beetje. En zoveel werk is het nu ook weer niet.

Kook de brokken volgens de aanwijzingen op het pak.

Fruit een uitje en 3 tenen knoflook en voeg daarna 4 blikken gepelde tomaten en een blik rode wijn toe. Twee bouillonblokjes, verse basilicum, verse rozemarijn en oregano, schepje suiker en peper uit de molen en 20 minuten lekker laten pruttelen. Geef toe, dit ziet er al veel lekkerder uit.

Maak dan bechamelsaus. Dat klinkt ingewikkelder dan het is. Ik gebruikte dit recept. Met biologische roomboter en bio volle melk.

Rasp kaas.

Giet een beetje olijfolie in een ovenschaal en daarna een paar scheppen rode saus. Dan lasagnavellen en bechamelsaus. Herhaal dit tot de schaal voor driekwart is gevuld en strooi dan de kaas eroverheen. Ongeveer 20 tot 25 minuten in de oven op ongeveer 200 graden. Kijk regelmatig en zet de oven eventueel hoger/lager en/of de schaal hoger/lager.

Betrapt: ik nam een wijntje tijdens het koken…

Eet met verse sla uit eigen tuin!

Oké, er zitten geen verse groenten in deze versie (gebruik je fantasie en voeg die toe aan de rode saus. Ik denk aan paprika, wortel, courgette, aubergine), maar ik weet precies wat erin zit! Geen kunstmatige geur-, kleur- en smaakstoffen. Ik weet ook precies hoeveel zout ik heb toegevoegd! Dat weet je bij een kant-en-klaarmaaltijd nooit (maar neem van mij aan dat dat altijd te veel is). Happy eten dus!!

En die sojabrokken? Lekker. Beetje vleesachtig. Maar dan vegetarisch dus. Boordevol eiwitten in elk geval!

En de hemel zij dank voor de afwasmachine!